Jak prowadzić notes przeczytanych książek, żeby pamiętać więcej niż tytuły

Po każdej przeczytanej książce zapisz własnymi słowami główny wątek, jedną osobistą refleksję i pytanie, które warto zadać w rozmowie. Dodaj autora, tytuł oraz datę zakończenia lektury. To proponowany, krótki szablon: daje punkt zaczepienia przy późniejszym powrocie do książki, a jego wypełnienie nie wymaga pisania rozbudowanej recenzji.

Wybierz jedno miejsce i prosty układ

Możesz prowadzić notes w zeszycie albo w jednym dokumencie na komputerze. Wybierz miejsce, do którego łatwo ci zajrzeć po czytaniu. Jeśli lubisz papier, sprawdź, czy wygodnie się w nim pisze i czy zapis jest czytelny. Jeśli wybierasz plik, nadaj mu rozpoznawalną nazwę i trzymaj wszystkie wpisy razem.

Proponujemy układ chronologiczny: kolejne książki dopisuj po poprzednich. Każdy wpis zaczynaj tak samo, od autora, tytułu i daty. W papierowym notesie numeruj strony i zostaw kilka pierwszych na spis treści. Numeracja oraz indeks to sposoby porządkowania notatek opisane także w poradniku Iveno; tutaj można je wykorzystać do odnajdywania lektur.

Zapisz trzy rzeczy, które chcesz zachować

Proponowany szablon obejmuje trzy krótkie odpowiedzi. Każda ma inne zadanie: pierwsza przypomina treść, druga zachowuje twoją reakcję, a trzecia otwiera rozmowę. Na początek przeznacz na całość kilka zdań. Rozwijaj zapis wtedy, gdy masz coś konkretnego do dodania.

Główny wątek: o co toczy się najważniejszy konflikt albo jaka jest główna teza? W powieści wskaż bohatera, jego dążenie i przeszkodę. W literaturze faktu zapisz problem oraz odpowiedź autora.
Własna refleksja: co cię poruszyło, przekonało lub zirytowało? Dopisz przyczynę. Zamiast „ciekawa książka” napisz, jaka scena lub argument wywołały tę ocenę.
Pytanie do rozmowy: co pozostaje niejasne albo dopuszcza różne interpretacje? Wybierz pytanie, na które można odpowiedzieć szerzej niż „tak” lub „nie”.

Przykład wymyślony na potrzeby tego szablonu: „Bohater chce odbudować relację z siostrą, ale unika rozmowy o dawnym konflikcie. Najbardziej poruszyło mnie, że jego dobre intencje nie wystarczają do naprawienia krzywdy. Czy zakończenie daje podstawy, by mu zaufać?”. Taki zapis zawiera konkrety, do których można później wrócić.

Po lekturze zacznij od własnych słów

Proponujemy sporządzić wpis przy najbliższej dogodnej okazji po zakończeniu książki. Nie musisz odtwarzać kolejności rozdziałów. Wybierz to, co uznajesz za najważniejsze. Jeśli czytasz długo albo robisz przerwy, podczas lektury możesz zbierać krótkie hasła i numery stron, a dopiero na końcu ułożyć z nich właściwą notatkę.

Zamknij książkę i spróbuj odpowiedzieć na trzy pytania z szablonu.
Zajrzyj do tekstu, żeby sprawdzić nazwisko bohatera, szczegół wydarzenia lub sens argumentu, którego nie jesteś pewien.
Jeśli dodajesz cytat, oznacz go cudzysłowem i zapisz numer strony. Przy e-booku bez stałej numeracji podaj rozdział lub inne dostępne oznaczenie miejsca.
Oddziel treść książki od własnej interpretacji. Sformułowania „autor twierdzi” i „odczytuję to jako” wskazują, czy streszczasz argument, czy zapisujesz swój wniosek.

Dodaj hasła, po których znajdziesz książkę

Sam tytuł nie zawsze będzie tym, co pamiętasz podczas szukania. Dlatego proponujemy dopisać do wpisu dwa lub trzy hasła opisujące temat, na przykład: rodzeństwo, odpowiedzialność, emigracja. Używaj podobnych określeń przy podobnych książkach. Jeśli raz zapisujesz „relacje rodzinne”, a innym razem „rodzina”, wybierz jedno wspólne hasło.

W zeszycie dopisuj do spisu autora, skrócony tytuł i stronę wpisu. Jeśli często szukasz według tematów, na końcu możesz prowadzić dodatkowy indeks: hasło oraz numery odpowiednich stron. W dokumencie cyfrowym umieszczaj hasła w stałym miejscu, na przykład tuż pod datą. Dzięki temu możesz wyszukać nazwisko, tytuł albo temat bez przeglądania wszystkich wpisów.

Wracaj do wpisów i dopisuj nowe spojrzenie

Notes przydaje się również jako miejsce powrotu do wcześniejszych myśli. Autor tekstu w serwisie Smak Nabyty opisuje zaglądanie do dawnych zapisków i uzupełnianie pomysłów. W notesie lektur można podobnie zachować pierwszą reakcję, a później dodać kolejną, już po rozmowie lub przeczytaniu innej książki.

Nasza propozycja: przed poleceniem książki komuś znajomemu przeczytaj swój wpis. Sprawdź, czy nadal zgadzasz się z refleksją i czy potrafisz rozwinąć zapisane pytanie. Nową uwagę dodaj z datą pod poprzednią. Gdy brakuje czasu na pełny szablon, zapisz choć jedno konkretne zdanie. Nie nadrabiaj całej historii czytania naraz; zacznij od książki, którą właśnie kończysz.